Mae Peilot Corbwmpen Synnwyr Bwyd Cymru wedi dangos bod prydau ysgol yn gyfle i hybu cadwyni cyflenwi llysiau Cymru a chael mwy o lysiau sydd yn cael eu tyfu’n lleol ar blatiau plant.

Cefnogwyd y Peilot Corbwmpen gan y Bartneriaeth Bwyd Cynaliadwy Bwyd Caerdydd a chafodd ei gynnal o Ebrill i Awst 2022.  Arweiniodd at gorbwmpenni o Blas Gwent, tyfwr agroecolegol yng Nghymru, yn cael eu dosbarthu i ysgolion yng Nghaerdydd trwy’r cyfanwerthwr o Gymru, Castell Howell.

Cymerodd naw ar hugain o ysgolion cynradd ar draws Caerdydd ran yn y peilot a thros gyfnod o dair wythnos ym mis Gorffennaf ac Awst, dosbarthwyd bron tunnell o gorbwmpenni.

Y prif brydau corbwmpen a goginiwyd ar gyfer y plant oedd corbwmpen a chaws pob, cyri corbwmpen a ratatouille, gafodd eu cynnig yn ogystal â’r fwydlen arferol i sicrhau nad oedd unrhyw blentyn yn llwglyd am nad oeddent yn hoffi corbwmpen.

Dywedodd un cogydd ysgol: “Roedd y prydau corbwmpen heddiw a ddoe yn llawer mwy poblogaidd gyda phlant pan oeddent yn mynd i gael ail ddogn. Roeddent wedi gweld eu ffrindiau’n ei fwyta felly roeddent eisiau rhoi cynnig arno eu hunain.”

Fel rhan o’r rhaglen Bwyd a Hwyl, cynhaliodd chwe ysgol weithdai coginio gyda chorbwmpenni hefyd gyda disgyblion a saith ysgol yn cymryd rhan mewn sesiynau ‘celf corbwmpen’ i’w hannog i roi cynnig ar lysiau newydd. Canfu’r astudiaeth beilot fod y gweithgareddau hyn yn hanfodol i ymgysylltu plant â’r llysiau newydd er mwyn ymgyfarwyddo a’u hyrwyddo fel opsiynau.

Roedd y penderfyniad i ddefnyddio corbwmpenni yn un ymarferol yn seiliedig ar yr amser o’r flwyddyn a’r cynhyrchydd yn dechrau ar safle tyfu moel newydd. Mae corbwmpenni yn gnwd all dyfu’n hawdd yng Nghymru ac sydd ar gael yn helaeth yn ystod yr haf.

Gan sôn am fuddion y peilot, dywedodd y cynhyrchydd: “Nid oedd yn rhaid i mi feddwl am farchnata fy nghynnyrch. Roeddwn yn gallu bwrw ymlaen gyda’r busnes o dyfu.”

Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i gyflwyno prydau ysgol am ddim i bob plentyn ysgol gynradd yng Nghymru erbyn 2024 ac mae hyn yn gyfle rhagorol i ddarparu prydau maethlon i blant ysgolion cynradd ar draws y genedl ar y cyd â’r posibilrwydd o fuddsoddi mewn cynhyrchu a chadwyni cyflenwi cynaliadwy yng Nghymru.

Pe byddai dau ddarn o lysiau’n cael eu gweini fel mater o drefn mewn ysgolion cynradd yng Nghymru – fel yr argymhellir gan Pys Plîs, ynghyd â gweithgareddau eraill i gynyddu defnydd – byddai’r cam hwn yn unig yn helpu i gyrraedd y targed hwnnw.

Canfu’r peilot hwn fod cynllun buddsoddi mewn cadwyn gyflenwi gynaliadwy lle mae cynhyrchwyr bwyd lleol yn cyflenwi llysiau i ysgolion cynradd Cymru yn bosibl a’r cam nesaf fyddai astudiaeth beilot fwy gyda phartneriaid ychwanegol, mwy o gynhyrchwyr ac amrywiaeth ehangach o gynnyrch.

Y weledigaeth yn y pen draw yw i bob pryd mewn ysgol gynradd yng Nghymru gynnwys dau ddarn o Lysiau Cymreig wedi eu cynhyrchu’n agroecolegol fyddai’n creu £15 miliwn i gynhyrchwyr Cymru.

I ddarllen yr adroddiad yn llawn, cliciwch yma.