Project Description

Nod NYLO yw cynorthwyo teuluoedd i deimlo’n fwy hyderus yn darparu deiet iach a chytbwys i’w plentyn ac i’w helpu i gael pwysau iach.  Y nod hirdymor yw lleihau nifer y plant sydd yn dechrau’r ysgol uwchlaw pwysau iach.  Mae’r rhaglen yn agored i bob teulu â phlant/plentyn 5 oed sydd yn byw yng Nghaerdydd a Bro Morgannwg.  Nod pwysig y rhaglen yw ei gwneud mor hygyrch â phosibl i deuluoedd a rhoi cyfle cyfartal i bob teulu.

Cyflwynir rhaglen NYLO, a ddatblygwyd gan Ddeietegwyr Iechyd y Cyhoedd Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a Bro Morgannwg, dros 6 sesiwn wythnosol o 2 awr. Gall teuluoedd â phlant 5 oed neu iau gyfeirio eu hunain ar y rhaglen neu gael eu hatgyfeirio gan weithiwr iechyd proffesiynol. Mae’r rhaglen yn cynnwys amrywiaeth o destunau gwahanol yn cynnwys; deiet cytbwys i blant ifanc, maint prydau, byrbrydau iach, defnyddio strategaethau rhianta i osod terfynau a ffiniau, awgrymiadau ar gyfer rheoli bwyta ffyslyd, darllen labeli bwyd ac awgrymiadau ar gyfer arbed amser ac arian.   Mae rhieni’n mynychu gyda’u plentyn ond mae’r plentyn yn mynychu eu sesiynau gweithgaredd eu hun a gynhelir gan staff gofal iechyd cofrestredig lle mae’r plant yn cymryd rhan mewn rhaglen o weithgareddau bwyd a chwarae egnïol gwahanol.  Mae’r gweithgareddau wedi eu dylunio er mwyn i blant ddysgu am fwyd iach a chynyddu eu cyswllt â bwydydd gwahanol.  Daw pob sesiwn i ben gydag amser byrbryd iach teuluol. Gall teuluoedd hefyd fynychu Sesiwn Gweithgaredd Teuluol ar ddiwrnod gwahanol a gyflwynir gan hyfforddwyr chwarae/chwaraeon.

Gweithio mewn partneriaeth

Yn ystod sesiynau grŵp NYLO, mae’r Prosiect Plant Ifanc a Rhieni wedi darparu gwasanaeth gofal plant a gweithgareddau chwarae ac mae’r sesiynau gweithgaredd teuluol wedi cael eu darparu gan Chwaraeon Caerdydd.

Pan fo angen, mae Gwasanaeth Cyfieithu Cymru yn gallu cael cyfieithydd perthnasol i fynychu’r sesiynau NYLO i gefnogi teuluoedd lle nad yw Saesneg yn iaith gyntaf iddynt.

Enghraifft o’r rhaglen NYLO ar waith

Yn dilyn atgyfeirio gan y Nyrs Ysgol, gwnaed cyswllt cychwynnol gan y tîm NYLO dros y ffôn gyda mam plentyn 4 oed oedd yn barod i fynychu grŵp NYLO lleol. Er mwyn helpu’r teulu i ymgysylltu’n llawn â’r sesiynau, gyda chydsyniad, archebwyd cyfieithydd gyda Gwasanaeth Cyfieithu Cymru ar gyfer pob un o’r sesiynau. Roedd y Gwasanaeth yn gallu darparu cyfieithydd Tsieceg ar fyr rybudd a chynnig yr un cyfieithydd ar gyfer bob un o’r sesiynau. Roedd hyn o gymorth i ddatblygu perthynas rhwng y cyfieithydd a’r teulu. Mynychodd y teulu 6 allan o 6 o’r sesiynau grŵp a phob un o’r 5 sesiwn gweithgaredd teuluol. Gyda’r defnydd o’r cyfieithydd, roedd y fam yn gallu ymuno yn y trafodaethau grŵp a’r gweithgareddau a gofyn cwestiynau mewn sesiynau NYLO yn nes ymlaen. Ar ôl cwblhau’r rhaglen, mynegodd y fam frwdfrydedd tuag at y cwrs a gofyn i gael ei hymrestru ar y rhaglen ‘Dewch i Goginio’. Mae hwn yn gwrs coginio ymarferol dros 8 wythnos sydd yn atgyfnerthu negeseuon bwyta’n iach tra’n datblygu sgiliau coginio.

Adborth gan y teulu

Dywedodd y teulu fod y rhaglen yn ‘Rhagorol’ a dywedasant eu bod wedi gwneud nifer o newidiadau i’w ffordd o fyw ers mynychu’r rhaglen yn benodol

‘Nid wyf yn troi’r teledu ymlaen, rwy’n torri i lawr ar siwgr ac yn ei amnewid am ffrwythau, yn coginio mwy o lysiau ac yn parhau i gynnig cig a physgod a’u darparu dro ar ôl tro.’

O’r holiadur cyn y grŵp ac ar ôl y grŵp NYLO, gwnaeth y teulu nifer o newidiadau i’w ffordd o fyw:

  • Lleihau faint o fwydydd a diodydd yn llawn siwgr yr oeddent yn eu cael y dydd o 3 i 0
  • Lleihau faint o fwydydd uchel mewn braster yr oeddent yn eu cael y dydd o 3 i 1
  • Mae’r lefelau gweithgaredd yn cynyddu hefyd o 2 awr i 3 awr y dydd
  • Fe wnaeth yr amser oedd yn cael ei dreulio o flaen sgrîn leihau o 3 awr i 1 awr y dydd.

Pan ofynnwyd iddynt am y rhaglen, nododd y teulu eu bod wedi cael yr adnoddau’n ddefnyddiol ac nad oedd unrhyw beth ar goll o’r rhaglen.

‘Dysgais beth oedd y meintiau cywir, am sut i wirio siwgr, braster a halen a pheidio gorfodi plant i fwyta.’

‘Byddaf yn darllen trwy’r gwefannau ac yn defnyddio’r system goleuadau traffig a’r sganiwr bwyd yn y siop.’

‘Roeddwn yn hapus iawn gydag arweinwyr NYLO, defnyddiol iawn ac rwy’n ddiolchgar iawn ac yn flin ei fod wedi dod i ben.’

Dilyniant a dysgu

Trwy alwad ffôn 1 mis ar ôl cwblhau’r rhaglen, dywed y teulu eu bod wedi cynnal y newidiadau hyn gan ddatgan nad yw eu plentyn braidd byth yn bwyta bwydydd sydd yn llawn braster neu siwgr. Maent hefyd wedi cynnal eu lefelau gweithgaredd ac yn egnïol am 3 awr y dydd ar gyfartaledd. Mae’r amser sydd yn cael ei dreulio o flaen sgrîn wedi gostwng ymhellach i lai nag awr y dydd. Dywed y teulu bod eu sgôr hyder yn dal i fod ar 7 (gyda 0 yn isel iawn a 10 yn uchel iawn).

Fe wnaeth y teulu yma elwa ar bob agwedd ar raglen NYLO yn cynnwys y grŵp maeth a’r sesiynau gweithgaredd trwy ddefnyddio’r gwasanaeth cyfieithu. Trwy weithio mewn partneriaeth, gall teuluoedd elwa ar raglen yn seiliedig ar dystiolaeth sydd yn cynnwys elfennau o faeth, gweithgaredd a chwarae a gyflwynir gan weithwyr proffesiynol cymwys. Ochr yn ochr, mae’r cydrannau hyn yn galluogi newidiadau deietegol a gwella gweithgaredd a ffordd o fyw, sydd yn hanfodol i atal a mynd i’r afael â gordewdra.

Mae’n debygol bod y cynnydd mewn hyder a nodwyd wedi cyfrannu at allu’r teulu i wneud y newidiadau hyn oedd yn cynnwys cynnig mwy o ffrwythau a llysiau a bwydydd gyda llai o siwgr a braster.

Trwy asesu’r rhaglen NYLO, mynegodd y teulu wedyn ddiddordeb mewn rhaglenni eraill, yn arbennig ‘Dewch i Goginio’. Bydd hyn nid yn unig yn atgyfnerthu negeseuon bwyta’n iach, ond bydd hefyd yn datblygu sgiliau coginio’r teulu sydd yn gallu cefnogi newidiadau hirdymor. Mae’r teulu wedi parhau i ddefnyddio’r gwasanaeth sy’n darparu ar gyfer anghenion maeth trwy gydol rhychwant oes.

Am fwy o wybodaeth am raglen NYLO ewch i https://nylo.co.uk/