Clwb Bowlio Mat Byr

Amcan y prosiect hwn oedd annog cymuned Llanbedr-y-fro i gymryd rhan mewn gemau bowlio mat byr i gynyddu’r lefelau o weithgaredd corfforol a lleihau unigedd cymdeithasol.

Mae’r prosiect wedi’i anelu i apelio at y bobl a ganlyn:

(a) pobl sy’n gallu ymdrin â bowliau sy’n ysgafnach na bowliau awyr agored
(b) pobl nad ydynt erioed wedi chwarae unrhyw fath o fowliau neu nad ydynt yn gwneud llawer o ymarfer corff o gwbl
(c) bydd yn cael ei gynnal o dan do drwy gydol y flwyddyn, bydd unrhyw dywydd garw yn cael ei osgoi a bydd yn darparu man cyfarfod diogel a hapus i bobl gwrdd a rhyngweithio.

Pentref gwledig yng ngorllewin Bro Morgannwg yw Llanbedr-y-fro. Mae ymchwil gan yr awdurdod lleol fel rhan o’r Asesiad Llesiant a mewnwelediad lleol wedi amlygu’r ffaith bod mynediad i wasanaethau yn fwy cyfyngedig yn rhannau gwledig y Fro, a bod canran uchel o bobl hŷn yn teimlo wedi’u hynysu’n gymdeithasol.

Mae’r mynediad cyfyngedig i drafnidiaeth gyhoeddus yn yr ardal hon wedi cyfrannu at hyn, felly nodwyd bod angen creu mwy o gyfleoedd lleol i gefnogi mwy o weithgaredd ymysg preswylwyr yn y pentref hwn.

Roedd trafodaethau wedi’u cynnal ynghylch creu’r cyfle newydd hwn ymysg pobl y pentref cyn y pandemig. Er bod y pandemig wedi effeithio ar hyn, gwnaeth ganiatáu amser hefyd i ystyried y ffordd orau i ddatblygu’r prosiect hwn ac i’r pentref sefydlu adran newydd o fewn Pwyllgor Neuadd Eglwys a Chymunedol Llanbedr-y-fro i wneud hyn.

Preswylydd lleol oedd sbardun cychwynnol y prosiect hwn. Pan hyrwyddwyd y prosiect Ysgogwyr Euraidd ochr yn ochr â’r prosiect Cronfa Euraidd yn y Fro, ymunodd y preswylydd hwn â’r prosiect 60+ a daeth yn eiriolwr mawr dros y cynllun.

Drwy waith hyrwyddo lleol helaeth mewn amryw o ffyrdd, cefnogwyd y prosiect a’r diddordeb a ysgogwyd gan yr arweinydd 60+ o fewn Tîm Byw’n Iach y Fro a chafwyd mynediad at gyllid y Gronfa Euraidd i gyflwyno’r gweithgaredd newydd hwn.

Cyflwynwyd sesiynau Bowlio Mat Byr newydd yn Neuadd Bentref Llanbedr-y-fro. Cyllidwyd y sesiynau drwy elfen Cronfa Euraidd y Cynllun Hamdden Egnïol 60+, a phrynwyd Mat Byr a bowliau ysgafn.

Canlyniadau’r prosiect:

  • Hyd yn hyn, mae 30 o bobl wedi cofrestru ar gyfer y gweithgaredd newydd hwn gyda 18-20 o bobl ar gyfartaledd yn mynychu pob wythnos. Roedd y sesiynau cychwynnol am ddim oherwydd cawsant eu cyllido drwy’r Gronfa Euraidd. Yn dilyn y sesiynau cychwynnol am ddim, mae’r cyfranogwyr yn talu £3 sy’n cynnwys y defnydd o’r holl gyfarpar, te/coffi a bisgedi a gwresogi.
  • Mae creu gweithgaredd newydd mewn pentref gwledig yn cefnogi mwy o weithgaredd corfforol a rhyngweithio cymdeithasol mewn cymuned sydd â chyfleoedd cyfyngedig gan fod y cysylltiadau trafnidiaeth yn gyfyngedig.
  • Darperir sesiynau 2 awr bob wythnos – pob dydd Gwener 10yb-12yp.
  • Mae is-bwyllgor newydd Neuadd Eglwys a Chymunedol Llanbedr-y-fro bellach wedi’i neilltuo i’r prosiect hwn – gan sicrhau ei gynaliadwyedd yn y dyfodol ac amlygu’r pwysigrwydd a roddir i’r ddarpariaeth.
  • Mae’r sesiynau’n gynhwysol ac yn cynnig cyfleoedd i bobl ar bob lefel gallu. Er enghraifft, mae gan un cyfranogwr rheolaidd ddementia ac fe’i cefnogir i fynychu gyda’i gofalwr ar sail wythnosol, sy’n dod â budd i’r cyfranogwr ac yn cynnig cefnogaeth i’r gofalwr hefyd. Mae
    hefyd wedi denu cyfranogwyr gwrywaidd i weithgaredd yn yr ardal.
  • Mae’r holl ffioedd ar ôl talu’r treuliau yn mynd tuag at neuadd y pentref, sy’n darparu’r gwagle a’r gwresogi ac ati am ddim.

Dyma enghraifft gadarnhaol o brosiect dan arweiniad y gymuned, wedi’i ysgogi gan Ysgogwr Euraidd, sydd wedi cael budd yn sgil cefnogaeth drwy gyllid gan Dîm Byw’n Iach y Fro a Chwaraeon Cymru.

  • Amlygodd bwysigrwydd gweld preswylwyr lleol ac adnoddau cymunedol yn cydweithio i ddod â budd i gymunedau gwledig. Defnyddiodd y prosiect wybodaeth o’r gymuned leol a mynediad at gyfleoedd/digwyddiadau nad ydynt yn rhai chwaraeon i gefnogi’r gwaith o gasglu gwybodaeth ac ymgynghori i hysbysu’r gwaith cynllunio.
  • TMae’r sesiynau wedi dod â’r gymuned ynghyd, gan weithredu fel canolfan gymunedol ar gyfer yr ardal. Mae nifer o’r cyfranogwyr bellach yn cymryd rhan mewn gweithgareddau/digwyddiadau eraill yn y pentref o ganlyniad i’r hyder a’r cyfeillgarwch a ddatblygwyd yn y sesiynau hyn.
  • Mae’r cynnydd mewn gweithgaredd corfforol yn bwysig i’r cyfranogwyr, ond mae’r agwedd gymdeithasol yr un mor bwysig, os nad yn fwy pwysig, iddynt.Er mai dim ond swm eithaf bach o gyllid a ddarparwyd i’r clwb, mae’r Gronfa Euraidd wedi cael effaith fawr ar y prosiect hwn, sy’n amlygu’r cysylltiadau cadarnhaol rhwng elfennau Tocyn Euraidd, Ysgogwyr Euraidd a Chronfa Euraidd y rhaglen 60+ yn y Fro.
  • Byddai’r clwb yn cael budd o gael mwy o gyfarpar gan gynnwys mwy o fowliau ysgafn a bwrdd sgorio; ar hyn o bryd, mae’r clwb yn defnyddio bwrdd sgorio anffurfiol.

Dywedodd un cyfranogwr: “mae’r bowlio wedi fy helpu o ran fy mhengliniau oherwydd nid wyf yn gallu cymryd rhan mewn ioga bellach” – menyw 83 oed.

“Mae cynifer o fuddiannau i fowlio oherwydd rwy’n teimlo’n rhan o’r gymuned bellach ac yn teimlo wedi fy nghynnwys” – menyw 79 oed.

“Mae’r cynllun Tocyn Euraidd nid yn unig wedi ymgysylltu pobl 60+ â gweithgaredd corfforol, ond mae hefyd wedi helpu gydag unigedd cymdeithasol. Mae nifer o’r cyfranogwyr yn y sesiynau bowlio bellach yn cymryd rhan mewn gweithgareddau cymunedol eraill, yn enwedig y rheini sy’n byw ar gyrion y pentref sy’n byw ar eu pennau eu hunain. Mae’r bobl hyn bellach yn chwarae tenis bwrdd, badminton a bowlio bob wythnos, ac mae nifer ohonynt na fyddent wedi ail-ymgysylltu â’r gymuned pe na byddent wedi cymryd rhan yn y cynllun Tocyn Euraidd. Mae’r lluniau yn dangos agwedd gymdeithasol y sesiynau bowlio lle y gallwch weld y dyn yn y cefndir yn cael sgwrs a chwpanaid o de, rhywbeth sy’n aml ar goll mewn sesiynau gweithgaredd corfforol eraill, er enghraifft, maent yn cymryd rhan mewn pêl-droed cerdded ac yna’n gadael yn syth ar ôl y sesiwn. I nifer o’r cyfranogwyr hyn, dyma’r unig ymgysylltiad cymdeithasol maent yn ei gael drwy gydol yr wythnos. Mae bowlio’n gweithio’n dda iawn o ran yr agwedd hon, oherwydd mae ganddynt yr elfen gymdeithasol wrth iddynt aros eu tro.

Adborth gan y Tîm Byw’n Iach – arweinydd 60+